ดับตัวตน ค้นธรรม
สองคำนี้วางแนวปฏิบัติไว้ทั้งเส้นทาง — ด้านหนึ่งคือสิ่งที่ต้องวางลง อีกด้านหนึ่งคือสิ่งที่ต้องเฝ้าดู
ดับตัวตน คือ ละอัตตา ดับความรู้สึกว่าเป็นเรา
ค้นธรรม คือ พิจารณาสภาวธรรมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น
คือการตามรู้อาการเกิดดับของรูปนาม
พระครูวินัยธรประเสริฐ ฐานังกโร, ดร. · สำนักวิปัสสนาพัฒนาทางจิต จ.ตรัง
ดับตัวตน — ละอัตตา
ตัวตนในที่นี้คืออัตตา ความรู้สึกว่า “เป็นเรา” ที่เข้าไปสวมทับอาการของกายและใจอยู่ทุกขณะ ดับตัวตนจึงหมายถึงการละความยึดถือนั้นลง ไม่ใช่การทำลายสิ่งใด
ค้นธรรม — พิจารณาสภาวธรรม
ค้นธรรมคือการพิจารณาสภาวธรรมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นเฉพาะหน้า คือการตามรู้อาการเกิดดับของรูปนาม — กายและใจที่เกิดขึ้นแล้วดับไปตามความเป็นจริง
สองคำนี้จึงไม่ใช่สองงาน แต่เป็นงานเดียวกันที่ทำไปพร้อมกันในทุกขณะที่ตามรู้
